โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หรือ COPD เป็นโรคที่ทำให้ทางเดินหายใจตีบแคบและการไหลของอากาศเข้าออกปอดผิดปกติ ผู้ป่วยจึงมักมีอาการไอ มีเสมหะ เหนื่อยง่าย หรือหายใจลำบาก โดยเฉพาะเวลาเดินหรือออกแรง เมื่อโรคดำเนินมากขึ้น ปอดอาจแลกเปลี่ยนออกซิเจนได้ไม่ดีเท่าเดิม ทำให้บางคนมีระดับออกซิเจนในเลือดต่ำร่วมด้วย แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วย COPD ทุกคนต้องมีค่าออกซิเจนต่ำหรือจำเป็นต้องใช้ออกซิเจนเสริม การดูแลจึงต้องมองทั้งอาการ สมรรถภาพปอด ระดับออกซิเจน และประวัติอาการกำเริบร่วมกัน
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังคืออะไร ทำไมถึงหายใจได้ไม่เหมือนเดิม?
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หรือ Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) เป็นกลุ่มความผิดปกติของปอดที่ทำให้ลมผ่านทางเดินหายใจได้ลดลงอย่างต่อเนื่อง ภาวะที่พบร่วมในผู้ป่วยกลุ่มนี้ ได้แก่ หลอดลมอักเสบเรื้อรังและถุงลมโป่งพอง โดยปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องคือการสูบบุหรี่ รวมถึงการสัมผัสควัน ฝุ่น สารเคมี หรือมลพิษเป็นเวลานาน อย่างไรก็ตาม คนที่ไม่เคยสูบบุหรี่ก็สามารถเป็น COPD ได้เช่นกัน
เมื่อทางเดินหายใจตีบและเนื้อปอดบางส่วนเสียความสามารถในการแลกเปลี่ยนก๊าซ ผู้ป่วยต้องใช้แรงในการหายใจมากขึ้น จึงรู้สึกเหนื่อยง่ายกว่าคนทั่วไป โดยเฉพาะเวลาขึ้นบันได เดินเร็ว หรือทำกิจกรรมที่เคยทำได้สบาย ส่วนการวินิจฉัยไม่ได้ใช้เพียงอาการหรือค่าออกซิเจนปลายนิ้ว แต่ต้องอาศัยการตรวจสมรรถภาพปอดด้วย Spirometry เพื่อยืนยันว่ามีการอุดกั้นของทางเดินหายใจจริง
ดังนั้นหากมีอาการเหนื่อยเรื้อรัง ไม่ควรด่วนสรุปไปเองว่าเป็น COPD เพราะ อาการหายใจไม่เต็มปอด สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุทั้งโรคปอด หัวใจ ภาวะเลือดจาง และปัจจัยอื่น ๆ
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง อาการแบบไหนที่พบได้บ่อย?
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง อาการ มักค่อย ๆ เป็นมากขึ้น ไม่ได้เกิดรุนแรงทันทีในทุกคน ระยะแรกบางคนอาจรู้สึกเพียงว่าเหนื่อยง่ายกว่าเดิมหรือเดินได้ช้าลง จึงมองข้ามไปจนโรคเริ่มกระทบกิจวัตรประจำวัน
อาการที่พบได้บ่อย
- ไอเรื้อรัง โดยเฉพาะมีอาการต่อเนื่องเป็นเวลานาน
- มีเสมหะมากกว่าปกติ
- เหนื่อยหรือหายใจลำบากเวลาออกแรง
- หายใจมีเสียงหวีด
- รู้สึกแน่นหน้าอก
- ทำกิจกรรมเดิมได้น้อยลงหรือเหนื่อยเร็วขึ้น
- มีการติดเชื้อทางเดินหายใจหรืออาการกำเริบบ่อยขึ้น
อาการเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องเกิดครบทุกข้อ และความรุนแรงของอาการก็ไม่สัมพันธ์กับค่าออกซิเจนแบบตรงไปตรงมาเสมอ คนหนึ่งอาจรู้สึกเหนื่อยมากแต่ระดับออกซิเจนยังไม่ต่ำ ขณะที่อีกคนอาจมีค่าออกซิเจนลดลงโดยอาการไม่ได้ชัดมาก ดังนั้นจึงควรดูทั้งอาการและค่าที่วัดได้ร่วมกัน
สิ่งที่ควรระวังเป็นพิเศษคือ อาการกำเริบของ COPD เช่น เหนื่อยหรือหอบมากขึ้นอย่างชัดเจน ไอหรือเสมหะเพิ่มขึ้น เสมหะเปลี่ยนสี มีไข้ ซึมลง หรือทำกิจกรรมได้น้อยลงกว่าปกติ หากอาการหายใจลำบากมาก เจ็บหน้าอก สับสน หมดสติ หรือริมฝีปากเขียวคล้ำ ควรขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที ไม่ควรรอเพียงดูว่าค่าออกซิเจนจะดีขึ้นเอง
ระดับออกซิเจนของผู้ป่วย COPD ควรดูอย่างไร?
ผู้ป่วย COPD บางรายยังมีระดับออกซิเจนปกติขณะพัก แต่ลดลงเมื่อเดิน ออกแรง หรือนอนหลับ ขณะที่ผู้ป่วยที่โรครุนแรงขึ้นอาจมีออกซิเจนในเลือดต่ำแม้ขณะพัก จึงไม่มีค่าเดียวที่ใช้บอกได้ว่าผู้ป่วย COPD ทุกคนควรอยู่ที่เท่าไร การประเมินอาจต้องใช้ทั้ง Pulse Oximeter การตรวจเลือดแดง และการทดสอบขณะออกแรงตามดุลยพินิจของแพทย์
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วช่วยติดตามค่า SpO₂ ได้สะดวก แต่เป็นค่าประมาณและควรดูแนวโน้มร่วมกับอาการ ไม่ควรวัดครั้งเดียวแล้วตัดสินว่าต้องเพิ่มออกซิเจนทันที หากผู้ดูแลยังไม่แน่ใจว่าตัวเลขบนเครื่องหมายถึงอะไร การเข้าใจ ค่าออกซิเจนปลายนิ้วและวิธีวัดให้ได้ค่าที่น่าเชื่อถือ จะช่วยลดการตีความค่าผิด โดยเฉพาะเวลาตัวเลขขึ้นลงระหว่างแต่ละครั้งที่วัด
มีอีกเรื่องที่สำคัญมากสำหรับ COPD คือ ออกซิเจนไม่ได้ยิ่งมากยิ่งดี ในช่วงอาการกำเริบที่ต้องได้รับออกซิเจนในสถานพยาบาล แนวทาง GOLD ใช้เป้าหมาย SpO₂ ประมาณ 88–92% ในผู้ป่วยที่มีภาวะกำเริบ โดยต้องติดตามก๊าซในเลือดร่วมด้วย เนื่องจากผู้ป่วยบางรายมีความเสี่ยงต่อการคั่งของคาร์บอนไดออกไซด์ จึงไม่ควรนำตัวเลขนี้ไปใช้ปรับออกซิเจนเองที่บ้านโดยไม่มีแผนจากแพทย์
-
ถังออกซิเจนทางการแพทย์ ขนาด 0.5 คิว
฿2,600.00 -
ถังออกซิเจนทางการแพทย์ ขนาด 1.5 คิว
฿3,200.00
-
ถังออกซิเจนทางการแพทย์ ขนาด 2 คิว
฿3,500.00
-
ถังออกซิเจนทางการแพทย์ ขนาด 6 คิว
฿5,800.00
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง รักษาหายไหม และรักษาอย่างไร?
คำถามว่า โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง รักษาหายไหม คำตอบคือ ปัจจุบันยังไม่มีวิธีทำให้ COPD หายขาดและทำให้เนื้อปอดที่เสียหายกลับมาเหมือนเดิมทั้งหมด แต่โรคสามารถรักษาและควบคุมได้ การดูแลที่เหมาะสมช่วยลดอาการ ลดการกำเริบ ชะลอการดำเนินของโรค และช่วยให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น
การรักษาไม่ได้มีแค่ออกซิเจน แต่ประกอบด้วยหลายส่วนตามความรุนแรงของโรคและประวัติของแต่ละคน เช่น
- หยุดสูบบุหรี่และลดการสัมผัสควัน สำหรับผู้ที่สูบบุหรี่ การหยุดสูบเป็นหนึ่งในสิ่งสำคัญที่สุดในการลดความเสียหายของปอดต่อไป รวมถึงควรหลีกเลี่ยงควันบุหรี่มือสองและมลพิษที่กระตุ้นอาการ
- ใช้ยาสูดตามแผนการรักษา แพทย์อาจให้ยาขยายหลอดลมหรือยาสูดชนิดอื่นตามอาการและความเสี่ยงต่อการกำเริบ การใช้ยาสูดให้ถูกวิธีมีความสำคัญพอ ๆ กับการเลือกชนิดยา และควรมีการทบทวนเทคนิคการใช้เป็นระยะ
- ฟื้นฟูสมรรถภาพปอด Pulmonary Rehabilitation ประกอบด้วยการออกกำลังกาย การให้ความรู้ และการฝึกจัดการอาการ ช่วยให้ผู้ป่วยออกแรงได้ดีขึ้น ลดความเหนื่อย และเพิ่มคุณภาพชีวิต ไม่ใช่การฝืนออกกำลังกายหนักด้วยตนเอง
- ป้องกันการติดเชื้อและลดอาการกำเริบ ผู้ป่วยควรปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีนที่เหมาะสม รวมถึงรู้จักสังเกตอาการกำเริบ เพราะการติดเชื้อทางเดินหายใจสามารถทำให้อาการ COPD แย่ลงได้
- ใช้ออกซิเจนเสริมเมื่อมีข้อบ่งชี้ ไม่ใช่ผู้ป่วย COPD ทุกคนต้องมีถังหรือเครื่องผลิตออกซิเจนที่บ้าน การใช้ ออกซิเจนช่วยหายใจ จะพิจารณาเมื่อการตรวจพบว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอและแพทย์เห็นว่ามีประโยชน์ต่อผู้ป่วยนั้นโดยเฉพาะ
ผู้ป่วย COPD ที่ต้องใช้ออกซิเจนที่บ้าน ควรเตรียมอะไรบ้าง?
หากแพทย์ประเมินแล้วว่าผู้ป่วยจำเป็นต้องใช้ออกซิเจนที่บ้าน สิ่งแรกที่ควรรู้คือ ต้องใช้กี่ลิตรต่อนาที ใช้ช่วงเวลาไหน และใช้นานแค่ไหน เพราะข้อมูลเหล่านี้เป็นตัวกำหนดว่าอุปกรณ์แบบใดเหมาะสมกว่า ผู้ป่วยบางคนใช้เฉพาะบางช่วง ขณะที่บางคนอาจได้รับคำแนะนำให้ใช้หลายชั่วโมงต่อวัน การเลือกอุปกรณ์จึงไม่ควรเริ่มจากคำถามว่าเครื่องหรือถังแบบไหนแรงที่สุด
โดยทั่วไปอุปกรณ์ที่ใช้ในบ้านมีทั้ง เครื่องผลิตออกซิเจน และ ถังออกซิเจน ซึ่งมีข้อจำกัดต่างกัน หากต้องใช้ต่อเนื่องหลายชั่วโมง เครื่องผลิตออกซิเจนอาจเหมาะกับบางบ้าน ขณะที่ถังออกซิเจนอาจมีบทบาทเป็นแหล่งจ่ายตามแผนที่กำหนดหรือใช้ในสถานการณ์ที่ต่างออกไป การเลือก ถังออกซิเจนกับเครื่องผลิตออกซิเจน จึงควรดูอัตราการไหล ระยะเวลาที่ต้องใช้ การเคลื่อนย้าย และคำแนะนำของทีมรักษาร่วมกัน
เครื่องผลิตออกซิเจน
เครื่องผลิตออกซิเจน
เครื่องผลิตออกซิเจน
เครื่องผลิตออกซิเจน
เครื่องผลิตออกซิเจน
เครื่องผลิตออกซิเจน
เครื่องผลิตออกซิเจน
เครื่องผลิตออกซิเจน
Warm service, just like family
ยินดีให้บริการทุกท่านดุจญาติมิจ
ระหว่างดูแลที่บ้าน ผู้ดูแลควรสังเกตทั้งอาการและ SpO₂ ตามช่วงที่แพทย์กำหนด ไม่เพิ่มอัตราการไหลเพราะเห็นตัวเลขต่ำกว่าที่คุ้นเคยโดยไม่ทราบสาเหตุ และไม่ลด Flow เพื่อประหยัดออกซิเจน หากค่าต่ำกว่าช่วงเป้าหมายของผู้ป่วยซ้ำ ๆ หรือผู้ป่วยเหนื่อยขึ้นกว่าปกติ ควรติดต่อแพทย์หรือสถานพยาบาลเพื่อประเมินว่ามีอาการกำเริบหรือสาเหตุอื่นร่วมด้วย
สำหรับครอบครัวที่มีแผนใช้ออกซิเจนตามคำแนะนำของแพทย์ Queenmed Group มีทั้ง เครื่องผลิตออกซิเจนสำหรับใช้งานที่บ้าน และ ถังออกซิเจนทางการแพทย์หลายขนาด ให้เลือกตามลักษณะการใช้งาน รวมถึง บริการเติมออกซิเจนทางการแพทย์ตลอด 24 ชั่วโมง สำหรับผู้ที่ใช้ถังอยู่แล้ว โดยก่อนเลือกอุปกรณ์ควรนำข้อมูลอัตราการไหลและระยะเวลาการใช้งานที่แพทย์กำหนดมาแจ้งด้วย จะช่วยให้เลือกอุปกรณ์ได้ตรงกว่าการตัดสินจากขนาดหรือราคาเพียงอย่างเดียว
LINE ID : @queenmed
Email : Queenmedgroup@gmail.com
