ถังออกซิเจนใช้ได้กี่ชั่วโมง? เช็กจาดขนาดถังและปริมาณของถังออกซิเจน

คนที่มีถังออกซิเจนไว้ดูแลผู้ป่วยที่บ้านมักมีคำถามเดียวกันว่า ถังออกซิเจนใช้ได้กี่ชั่วโมง และควรนำไปเติมตอนไหนถึงจะไม่หมดระหว่างใช้งาน คำตอบไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าถังเป็น 0.5, 1.5, 2 หรือ 6 คิวเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องดูปริมาณออกซิเจนที่เหลือในถังและอัตราการไหลที่ใช้อยู่ด้วย ถังขนาดเดียวกัน หากเปิดที่ 2 ลิตร/นาที ย่อมใช้งานได้นานกว่าเปิดที่ 3 ลิตร/นาที ดังนั้นการรู้วิธีประเมินเวลาคร่าว ๆ จะช่วยวางแผนถังสำรองและการเติมออกซิเจนได้ง่ายขึ้น โดยอัตราการไหลต้องใช้ตามที่แพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์กำหนด ไม่ควรลดเองเพื่อยืดเวลาการใช้งาน (MedlinePlus)

ถังออกซิเจนใช้ได้กี่ชั่วโมง? ต้องดูจากอะไรบ้าง

ถ้าถามเฉพาะว่า “ถัง 2 คิวอยู่ได้กี่นานชั่วโมง” โดยยังไม่รู้ว่าเปิดออกซิเจนกี่ลิตรต่อนาที จะตอบเป็นเวลาตายตัวไม่ได้ เพราะระยะเวลาใช้งานเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน โดยสามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ ขนาดถังออกซิเจน ได้บอกไว้ว่า ส่วนต่างๆนี้ ขนาดถัง อัตราการไหล ระยะเวลาใช้งาน และปริมาณก๊าซที่เหลือมีผลต่อเวลาที่ถังจะใช้งานได้

สิ่งที่ต้องรู้หลัก ๆ มี 3 อย่าง

ขนาดและความจุของถัง – ถังใหญ่เก็บออกซิเจนได้มากกว่า จึงมีโอกาสใช้งานได้นานกว่าเมื่อใช้อัตราการไหลเท่ากัน
แรงดันหรือปริมาณที่เหลือในถัง – ถัง 6 คิวที่เหลือเพียงเล็กน้อยอาจใช้ได้ไม่นานกว่าถังเล็กที่เพิ่งเติมเต็ม
อัตราการไหล (Flow Rate) – ยิ่งจ่ายออกซิเจนหลายลิตรต่อนาที ปริมาณในถังก็ยิ่งลดเร็ว

เพราะฉะนั้นก่อนวางแผนว่าออกซิเจนจะพอถึงช่วงไหน ควรดูทั้งเกจ ขนาดถัง และค่า L/min ที่ใช้งานร่วมกัน ไม่ควรมองแค่ตัวเลข “กี่คิว” อย่างเดียว

ถังออกซิเจน 0.5, 1.5, 2 และ 6 คิว ใช้ได้นานประมาณเท่าไหร่?

เพื่อให้เห็นภาพได้ง่ายขึ้น ในตารางนี้ลองประเมินจากถังที่ Queenmed มีและจัดจำหน่ายอยู่ ซึ่งมีความจุตัวถัง 3.4, 10, 13.4 และ 40 ลิตรตามลำดับ โดยสมมติว่าเกจอยู่ที่ประมาณ 1500 psi หรือราว 103 bar แล้วเปรียบเทียบการใช้งานที่ 2 และ 3 ลิตร/นาที ตัวเลขจึงเป็นเพียงค่าประมาณสำหรับช่วยวางแผน ไม่ใช่เวลาที่รับประกันว่าถังทุกใบจะใช้งานได้เท่ากัน

ขนาดถังออกซิเจน	ความจุตัวถัง	2 ลิตร/นาที	3 ลิตร/นาที
0.5 คิว	3.4 ลิตร	ประมาณ 2 ชม. 48 นาที	ประมาณ 1 ชม. 52 นาที
1.5 คิว	10 ลิตร	ประมาณ 8 ชม. 30 นาที	ประมาณ 5 ชม. 39 นาที
2 คิว	13.4 ลิตร	ประมาณ 11 ชม. 18 นาที	ประมาณ 7 ชม. 31 นาที
6 คิว	40 ลิตร	ประมาณ 45 ชม. 21 นาที	ประมาณ 30 ชม. 13 นาที

หมายเหตุ: ระยะเวลาข้างต้นอ้างอิงจากข้อมูลสินค้าของ Queenmed ที่แรงดัน 1500 psi และเป็นเวลาการใช้งานโดยประมาณ ระยะเวลาจริงอาจแตกต่างตามแรงดันที่เหลือและสภาพการใช้งาน ควรใช้อัตราการไหลของออกซิเจนตามที่แพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์กำหนด

วิธีคำนวณว่าถังออกซิเจนที่มีอยู่จะใช้ต่อได้อีกนานแค่ไหน

ถ้าทราบปริมาณออกซิเจนที่เหลืออยู่แล้ว วิธีคิดพื้นฐานไม่ซับซ้อน คือ นำปริมาณออกซิเจนที่เหลือเป็นลิตร หารด้วยอัตราการไหลเป็นลิตรต่อนาที ก็จะได้เวลาการใช้งานโดยประมาณเป็นนาที หลักการเดียวกันนี้ถูก

ตัวอย่างเช่น : หากมีออกซิเจนที่สามารถใช้ได้ประมาณ 1,000 ลิตร และแพทย์กำหนดอัตราการไหลไว้ที่ 2 ลิตร/นาที จะได้ประมาณ 1,000 ÷ 2 = 500 นาที หรือประมาณ 8 ชั่วโมง 20 นาที หากใช้อัตราการไหล 3 ลิตร/นาที ระยะเวลาก็จะลดลงเหลือประมาณ 333 นาที หรือประมาณ 5 ชั่วโมงครึ่ง

จุดที่ต้องระวังคือ สูตรนี้ใช้เพื่อ วางแผนปริมาณออกซิเจน ไม่ได้ใช้ตัดสินว่าจะปรับระดับการไหลเท่าไร ผู้ใช้งานไม่ควรลดจาก 3 เหลือ 2 ลิตร/นาที เพียงเพราะต้องการให้ถังอยู่ได้นานขึ้น เนื่องจากอัตราการไหลของออกซิเจนควรเป็นไปตามที่ผู้ดูแลรักษากำหนด

จะรู้ได้อย่างไรว่าถังใกล้หมด และควรนำไปเติมตอนไหน?

แม้จะคำนวณเวลาล่วงหน้าไว้แล้ว แต่ก่อนใช้งานจริงควรดูเกจวัดแรงดันประกอบทุกครั้ง เพราะถังออกซิเจนอาจไม่ได้เริ่มจากแรงดันเต็มตามตัวอย่างที่ได้คำนวณไว้ หากเข็มลดลงมาใกล้ช่วงต่ำหรือเหลือเวลาน้อยกว่าที่ผู้ป่วยจำเป็นต้องใช้ ควรเริ่มเตรียมถังสำรองและวางแผนนำไปเติม ไม่ควรรอให้เข็มลงถึงศูนย์แล้วค่อยจัดการ

สำหรับคนที่ยังอ่านเกจไม่คล่อง สามารถดูวิธีเช็กแบบละเอียดในบทความ ถังออกซิเจนหมดดูยังไง? วิธีอ่านค่าเกจ์และเช็กปริมาณออกซิเจนที่เหลือ ได้ โดยเฉพาะบ้านที่ต้องใช้ออกซิเจนตามแผนการรักษาอย่างต่อเนื่อง การมีแผนสำรองไว้ก่อนถังหมดจะปลอดภัยกว่าการคำนวณเวลาแบบพอดีเป๊ะ

ถ้าต้องใช้ออกซิเจนนานหลายชั่วโมง เลือกถังใหญ่หรือเครื่องผลิตออกซิเจนดีกว่า?

ถ้าเรารู้ว่าต้องการใช้ออกซิเจนบ่อยๆ การเพิ่มขนาดถังอาจช่วยให้ใช้งานได้สะดวกและนานขึ้น แต่ก็ต้องแลกมากับน้ำหนัก พื้นที่จัดวาง และความยากในการเคลื่อนย้าย อีกทางเลือกคือเครื่องผลิตออกซิเจน ซึ่งสามารถผลิตออกซิเจนจากอากาศได้ขณะที่มีไฟฟ้าและเครื่องทำงานตามปกติ จึงเหมาะกับรูปแบบการใช้งานบางประเภทมากกว่าการพึ่งถังเพียงอย่างเดียว โดยรายละเอียดข้อดีและข้อจำกัดของทั้งสองแบบสามารถดูต่อได้ที่ ถังออกซิเจนกับเครื่องผลิตออกซิเจน ต่างกันอย่างไร

หากเลือกใช้ถังออกซิเจน สิ่งสำคัญคืออย่ารอให้หมดก่อนค่อยวางแผนเติม เมื่อเกจเริ่มลดลงและปริมาณที่เหลือไม่พอกับช่วงเวลาที่ต้องใช้ สามารถนำถังเข้ารับ บริการเติมออกซิเจน 24 ชั่วโมงของ Queenmed Group ซึ่งรองรับถัง 0.5, 1.5, 2 และ 6 คิวได้ การคำนวณระยะเวลาไว้ล่วงหน้าควบคู่กับการเช็กเกจจึงช่วยให้รู้ว่าควรเตรียมถังสำรองหรือนำไปเติมช่วงไหน โดยไม่ต้องรอให้ออกซิเจนหมดระหว่างใช้งาน